Modartt Airteq | physical modeling windsynthesizer

Ademen met een fysiek model

Merknieuws 05-11-2026 07:58

Airteq is het eerste programma van Modartt dat geen letterlijke emulatie levert van bestaande instrumenten, zoals de toets- en slag- of snaarinstrumenten in Pianoteq of de orgels in Organteq. Het is wel gebaseerd op het principe van aangeblazen buisvormige instrumenten. Je kunt hiermee natuurlijk bestaande instrumenten imiteren, maar de kracht van het programma ligt in de mogelijkheden om niet bestaande instrumenten te construeren en het orgel-idee los te laten. En daarmee komt het in een gebied waarin zich nog niet zo heel veel plugin-instrumenten begeven. Het gebied waarin je de klank dynamisch in de tijd kan blijven beïnvloeden, en direct met controllers, zoals een breath- of windcontroller kan besturen.

Om en eerste indruk te krijgen van Airteq, bekijk deze fabrieksdemo:

Luchtstroom
Airteq is gebaseerd op een door Modartt ontwikkelde eigen technologie genaamd Dynamic Aerophone Modeling (DAM). Waar een klassieke synthesizer begint bij een oscillator, begint Airteq bij de werkelijke bron van een blaasinstrument: de luchtstroom. De engine simuleert het gehele traject, van de luchttoevoer tot de resonantie van de buis, en vooral hoe elke buis reageert wanneer de luchttoevoer wordt gevarieerd. Die voortdurende variatie vormt het expressieve materiaal van het instrument, in plaats van een filter dat aan het einde van de keten is toegevoegd. Ondanks dat de architectuur anders is dan van een subtractieve (virtueel analoge) synthesizer werkt het zeer overzichtelijk. Alle parameters bevinden zich in één venster en modulatie met LFO's en envelopes werkt met drag en drop.

Voor die bronnen kies je uit pijpfamilies — fluiten, tongwerken, prestanten en mengklanken (mixturen) — met duidelijk te onderscheiden klankkleuren, waarna je bepaalt hoe deze op lucht reageren via drie modellen: overblow, glissando of steady pitch.

Bij overblow heeft de sterke van de luchttoevoer een enorme invloed op de klankkleur en toonhoogte. Bij zacht blazen begint de toon laag en komt op normale toonhoogte bij een luchtstroom van gemiddelde sterkte. Als je harder blaast ontstaat er een overblaas-effect waarbij de klank overspingt naar boventonen. Hier kun je heel expressief en krachtig mee spelen en de toon manipuleren en het doet direct denken aan een echt blaasinstrument. Vooral het variëren en moduleren van de luchttoevoer laat het geluid direct leven zoals een sample dat niet kan. De klankleurverschuivingen die je met de variërende luchtstroom tot stand brengt zijn ook niet te vergelijken met de werking van een filter uit een traditionele synthesizer. De kamfilters van synthesizers als Serum, Vital en Zebra 3 komen misschien enigszins in de buurt, omdat deze zeer uitgebreide en op allerlei niveaus te moduleren zijn.

Bij glissando is het effect van overblazen er niet, maar regelt de sterkte van de luchttoevoer wel de toonhoogte, maar ook de klankkleur van het geluid die bij intensievere luchttoevoer helderder wordt, met meer boventonen. Hiermee krijg je dus een homogener verloop van de klankvorming bij verschillende aanblaassterktes.

Steady pitch doet wat je verwacht. Hier heeft de luchtstroom het minste effect op de toonhoogte en kun je nog stabielere klanken maken die in elektronische muziek bruikbaar zijn en waarbij alles goed gestemd blijft.

Elke pijp wordt uiteindelijk gevormd met vier eenvoudige parameters: toonhoogte, lucht, volume en pan. Stapel er een paar op elkaar, ontstem ze licht, open de luchttoevoer, en het pad ademt, zeker als je luchttoevoer gaat moduleren met LFO’s. Een leuke extra is de Freeze-parameter waarmee je bepaalde parameters kunt bevriezen als je naar een andere patch overschakelt, om een drone zich bijvoorbeeld te laten ontwikkelen met steeds andere klankkleuren, terwijl andere aspecten identiek blijven.

 Drie envelopes bieden voldoende mogelijkheden voor klanken die zich in lagen ontwikkelen

Een instrument gebouwd voor modulatie
Airteq is geen statisch instrument. Het biedt voldoende mogelijkheden om geluid diepgaand in beweging te brengen: drie ADSR-envelopes, drie LFO’s, twee macro’s. Ondersteuning voor realtime velocity, pitch bend, aftertouch en MPE maakt het geheel compleet, waardoor het een volwaardige partner is voor expressieve controllers en MPE-toetsenborden.

De Timbre controller wordt ook ondersteund als tweede bewegingscontroller van bijvoorbeeld een Expressive-E Osmose-keyboard. Ik vind het jammer dat de parameter pitch niet rechtstreeks kan worden gemoduleerd, maar daar is een reden voor. Als de configuratie van een patch fundamenteel wordt gewijzigd, zoals het toevoegen of wijzigen van een pijp, moet de configuratie opnieuw door de computer worden berekend. Op een oudere computer duurt dit enkele seconden, afhankelijk van de complexiteit van de gemaakte patch, maar op een moderne snelle computer merk je het nauwelijks. De parameter toonhoogte van een pijp valt hier ook onder en als deze dynamisch zou worden gemoduleerd zou dat het herberekeningsproces in de weg zitten en niet werken.

Maar in de praktijk kun je met een variërende luchtstroom ook de toonhoogte dynamisch beïnvloeden en daarmee kun je ook subtiele zweving of extremere vibrato-effecten realiseren, alleen hebben die dan ook invloed op de klankkleur, afhankelijk van het pijpmodel dat je kiest.

 
De toewijzing van midi controllers is goed geregeld in Airteq, met zelfs een midi monitor om te zien wat er binnenkomt.

Geluid
Airteq wordt geleverd met ruim 170 presets die zijn ingedeeld in drie categorieën: Natural Pipes, Cinematic textures en Electronic Music. Veel presets zijn in twee versies beschikbaar. De tweede versie is dan geoptimaliseerd voor het bespelen met een breath of wind controller, zoals een Roland Aerophone, Yamaha WX of een Akai EWI. Airteq is een perfecte partner voor dergelijke instrumenten waar je met je adem op heel natuurlijke manier een expressieve toon kunt vormen.

De basismodellen waarop Airteq is gebouwd doen sterk denken aan de klanken die een pijporgel produceert. De namen Trumpet, Strings, Principal en Stopped komen ook rechtstreeks uit de klassieke orgelwereld. En die modellen klinken in hun kale vorm ook als de gelijknamige registers van een pijp- of theaterorgel. Strings klinken niet als strijkinstrumenten of synthesizerstrings en met trompet kun je geen funky brass stabs maken.

Veel van de techniek van Organteq - dat letterlijk klassieke orgels emuleert - is terechtgekomen in Airteq. Toen ik zelf eenvoudige presets ging maken bleven de meeste daarvan ook denken aan traditionele pijporgels, groot of klein, zoals een buikorgeltje, maar toen ik de presets ging doorluisteren bleek er veel meer mogelijk te zijn. Dit komt vooral door de uitgebreide modulatiemogelijkheden van de parameters en het feit dat je vijf modellen kunt combineren, waaronder ook een broken stopped pijp, die minder perfect klinkt dan zijn niet beschadigde evenknie.

Leuke voorbeelden zijn bijvoorbeeld de presets die een Steve Reich-achtig ensemble laten horen, met repeterende patronen die allemaal net anders in tempo lopen, zoals dat ook in de muziek van Reich gebeurt. Dat is mogelijk doordat Airteq drie LFO’s heeft, die de luchtstroom op verschillende lengtes pulserend aansturen. Om sneller het orgeldomein te kunnen verlaten en creatieve wegen te bewandelen zouden wat meer effecten heel welkom zijn. Airteq heeft nu alleen reverb als toegevoegd effect, maar met delay-, modulatie- en vervormingseffecten kunnen de sfeercreatiemogelijkhden sterk worden vergroot. Pianoteq heeft ze ook, dus het is waarschijnlijk een kwestie van tijd voordat we ze in Airteq gaan terugzien.

                         Met de drie LFO's in Airteq kun je veelzijdige modulatie creëren

Waar Airteq tot zijn recht komt
Modartt bevindt zich op eigen terrein: physical modeling, waarbij een instrument wordt nagebouwd op basis van de fysica ervan in plaats van op basis van een pakket samples. Het is de aanpak waarmee Pianoteq maar ook instrumenten van Applied Acoustics, Audio Modeling en Expressive E naam hebben gemaakt. Airteq past die logica toe op aerofonen en plaatst zichzelf in een andere league dan sampling-, FM- of en virtueel analoge instrumenten. Technieken als granulaire en spectrumsynthese komen hier qua creativiteit en geluidsmogelijkheden wel in de buurt, maar klinken toch anders.

De doelgroepen van Airteq zie ik in componisten van muziek bij beeld, sound designers of bespelers van wind- of breathcontrollers die een instrument willen gebruiken dat dynamisch op ademdruk en aanblaastechniek reageert. En laten we de MPE-gebruikers niet vergeten, want ook hiermee kan Airteq zeer levendig en organisch klinken.

De modellen die je in Airteq kunt kiezen voor één van de maximaal vijf pijpen uit een configuratie

Conclusie
Modartt Airteq is vooral interessant als sounddesigninstrument: niet om een bestaand akoestisch instrument exact na te bootsen, maar om nieuwe klanken te maken die zich wel akoestisch gedragen. De klankopwekking berust op een realtime fysisch model van lucht die door virtuele pijpen stroomt. Door die luchttoevoer te moduleren, verander je het gedrag van de klankbron zelf, in plaats van uitsluitend een achteraf geplaatst filter of effect te bewegen.

Daarmee ligt de aantrekkingskracht van dit instrument vooral bij evoluerende pads, filmische atmosferen, luchtige texturen en organische ritmische pulsaties. De ondersteuning voor aanslaggevoeligheid, aftertouch, MPE en breath- en windcontrollers maakt Airteq bovendien interessant voor wie klanken tijdens het spelen expressief wil vormgeven. Het is dus meer dan een verzameling bijzondere presets; de wisselwerking tussen speelwijze en model is een belangrijk onderdeel van het concept.

Mijn beoordeling op basis van de hierboven beschreven mogelijkheden: Airteq is een onderscheidende aanvulling op een verzameling conventionele synthesizers, maar geen vanzelfsprekende vervanger daarvan. Zijn meerwaarde zit juist in de specifieke wereld van lucht, pijpen en resonantie. Zoek je vooral een breed inzetbare synth voor vertrouwde elektronische klanken, dan is dat een minder direct aanknopingspunt; zoek je akoestisch aandoende, maar niet noodzakelijk bestaande instrumenten, dan is het concept bijzonder relevant.

Uitleg over Airteq door de ontwikkelaars van Modartt:

INFO

• prijs incl: € 99,-
• distributie: Modartt
• modartt.com

SPECIFICATIES

• - Engine Physical modeling — Dynamic Aerophone Modeling
  - Pijpfamilies Fluiten, tongwerken, prestanten, mixturen - 3 aanblaasmodellen 
• - Modulatie   3 ADSR envelopes, 3 LFOs, 2 macros, aftertouch, velocity, release velocity, timbre, MPE,
• - Presets    +170
• - Formaten Standalone, VST3, AU, LV2, AAX
• - Platformen macOS (Apple Silicon + Intel), Linux, Windows 
   

HET OORDEEL

Plus:

• - Nieuwe invalshoek qua sound design
• - Modulatiemogelijkheden
• - Zeer geschikt voor gebruik met wind of breath controller

Min:

• - Alleen reverb als effect
• - Berekeningstijd op oudere computers
  
  

Koop Modartt Airteq